Nhớ đường

Hà Nội ngày mưa bão. Tháng bảy, thật hiếm có khi nào không khí lại trở nên mát lạnh trong lành đến vậy. Những cơn gió lùa từng đợt ào ạt qua khung cửa, rồi bất chợt dịu dàng, đưa bàn tay mang đầy hơi nước vuốt nhẹ lấy da cổ khiến người ta ngỡ như trong chớp mắt đã được về với lúc cuối thu đầu đông se se lạnh yêu kiều nhất của Hà Nội. Cái cảm giác ấy cũng làm tôi nhớ nhiều thứ.

Đêm đặc quánh tịch mịch, giọng Billie Holiday như trôi về nơi nào xa lắm, tôi đọc lại những dòng cảm xúc về những chuyến đi viết trong những khoảng thời gian khác nhau, đọc lại hợp tuyển Đi và Viết, lòng thấy nao nao. Như chợt thấy mình trôi giữa những đám mây dã quỳ, như thấy mình đứng trước biển mây Hoàng Liên, như thấy mình lao vùn vụt qua những bản làng đầy mặt trời sơ sinh má đỏ, như thấy khói đốt đồng nhòe mắt… Đọc, và thấy mình trong ấy. Tôi lại ngập trong nhớ nhung về những ngày đã xa, những khoảnh khắc đã đi qua trong niềm phấn khích hoang dại hay buồn vương mênh mang.

Tôi vừa đọc lại những thứ mình viết trên blog sau chuyến đi Tây Bắc hồi đầu năm. Nỗi nhớ quả thực chẳng bao giờ chỉ có một màu duy nhất. Cùng một chuyến đi, cùng một hình ảnh mà mỗi lúc ghi lại nỗi nhớ, cảm xúc lại đổi thay vài phần. Nhưng dù thế nào thì cũng tràn đầy tình yêu. Cũng như lúc này đây, tôi lại muốn chạm tay mình vào không gian đó, lãng quên những muộn phiền trong cuộc sống này, và đi đến tận cùng những xúc cảm trong mình.

Trái tim tôi có lẽ đã để lại trên những con đường ấy…

Ngày thứ hai của chuyến đi, từ Sơn La đến Tuần Giáo, một ngày mùa xuân …

…

Ngày hôm nay tôi cảm thấy một phần hồn của những con đường ấy, những đồi đất đỏ, những lớp bụi vàng, dã quỳ vàng rực và trạng nguyên thắm đỏ cả đất trời. Con đường ấy không mướt xanh như Hà Giang, nó quện một màu vàng hoang sơ khó tả. Tất cả mọi thứ nhuộm sắc không gian vàng như một ngày cuối hạ đầu thu, ta lang thang giữa những đồng lau cháy nắng và mặt trời đỏ rực, cây lá ngân lên những bài ca màu đỏ, một thoáng u buồn, một chút cuồng dại, nhiều khát vọng lẫn trầm tư.

…

Ngày thứ ba của chuyến đi,

Sớm nay không có nắng. Mặt trời ủ ê trong chăn ấm. Đường đi Tam Đường phủ dầy sương.

Con đường mềm mại và tĩnh lặng giữa hai hàng cây lá vàng bàng bạc trong sương gợi nhớ đến tranh của Levitan. Nhưng sắc vàng trên con đường Tây Bắc của tôi không phải như thế, nó mỏng manh và hoang liêu hơn nhiều.

Tôi đi giữa con đường mùa đông ấy với tất cả sự bình thản và yên tĩnh trong lòng, tựa như chạm tới đáy sâu của tâm hồn, nơi tất cả trong veo và phẳng lặng như mặt hồ ngày thu. Con đường ấy khiến tôi cảm nhận về mọi thứ một cách dịu dàng và trong trẻo. Cuối cùng thì tôi vẫn yêu nhất cảm giác của mùa đông, khi đất trời đều lặng im trong những làn khói bạc và gió khẽ reo lên những khúc ca buốt giá ngọt ngào.

…

Cùng là đi trong sương, mà cảm xúc khác nhau đến lạ. Cảm giác bình yên trong trẻo đấy không giống cảm giác tĩnh lặng mà tôi có khi đi qua Pha Long hai ngày sau đó, cũng khác với cảm giác chơi vơi trên đường đến Bắc Hà, lại càng khác nỗi buồn giăng mắc trong một ngày sương gió Mộc Châu giữa tháng ba. Vì thế mà tôi nhớ mỗi nơi bằng những niềm riêng.

Ô Quy Hồ

Lên Ô Quy Hồ lần này cho tôi cảm giác gần như hoàn toàn khác trước. Lần trước tôi qua đây, đi xuyên qua mây, sương giăng ngập lối, con đường kì ảo không biết bến bờ, không biết đến trời. Lần này, nắng thấm đẫm mọi nơi, nhuộm núi đèo vàng rực, nhảy nhót và ve vuốt bàn tay ấm nóng lên tất cả những con đường. Tôi nhìn xuống khoảng nắng ngập đầy thung lũng một cách lạ lẫm. Nhưng tôi vẫn hét lên. Hét lên giải phóng hết niềm tin, hạnh phúc, lẫn bế tắc cô đơn trong mình. Tôi yêu con đường ấy.

Chúng tôi nhóm lửa, mang thức ăn ra nhấm ngon lành và nằm dài sưởi nắng. Tôi nhìn mặt trời chói gắt qua những thớ vải đen trắng đắp trên mặt. Nắng đỏ rực má. Tiếng Trịnh Vĩnh Trinh đã cất lên.

“Mặt trời như trái cây tuyệt vọng

Rơi trong đêm rơi trong đời nàng

Và từ đó có em thì thầm

Lời quạnh hiu suốt con đường tình.”

Tôi lim dim ngủ trong tiếng Khánh Ly. Buổi trưa trôi êm trên đỉnh núi. Cơ thể tôi, tâm hồn tôi tan ra chầm chậm, để gió thổi qua mát rượi, để mặt trời nung nóng, rồi cuốn tôi lên những từng không. Giữa bát ngát mênh mông, tôi nằm im, và lắng nghe tiếng mình. Tôi đang thở, tôi đang sống, tôi đang yêu, tôi đang hi vọng, tôi đang kiên cường. Những giờ phút ấy có lẽ sẽ còn đê lại những dư âm vang vọng hồn tôi rất lâu nữa, để tôi sống bằng trọn vẹn con tim này, và yêu đời nhiều hơn.

…

Sau chuyến đi, tôi nói với bạn rằng tôi sẽ nhớ mãi khoảnh khắc ấy. Bạn nói tôi sẽ quên. Nhưng không. Giờ này khi đọc lại, ánh nắng ấy vẫn chói chang trong tôi, tất cả những cảm xúc ấy vẫn còn nguyên vẹn.

Tôi vẫn nhớ, cả nỗi buồn xâm chiếm tôi khi chiều buông, ngày hôm ấy…

…

Cảm giác dịu lại ấy không ngăn được tôi thấy lòng mình thật buồn khi đổ dốc xuống Lào Cai. Đường đi đỏ rực ráng chiều. Những ruộng bậc thang khô cỏ cháy lên và những sườn núi nhuộm đỏ từng dòng dung nham nóng chảy. Khung cảnh ấy choán ngợp hồn tôi. Choán ngợp hồn tôi. Màu đỏ rực rỡ, day dứt và ám ảnh.

Chúng tôi đi Mường Khương khi trời chiều đã đi gần hết chặng đường. Những dãy núi mờ dần sau những khoảng trời hồng đang ngả dần sang tím. Núi rừng u tịch bóng xế tà. Tôi lặng nhìn màu tím nhạt nhoà buông dần lạnh lẽo. Tôi với Quân không ai nói điều gì. Dường như chiều càng muộn thì Quân càng phóng nhanh. Chúng tôi chạy đua với mặt trời. Đường lên cao mãi.

…

Chuyến đi ấy đã thay đổi rất nhiều thứ trong tôi mà mãi sau này tôi mới nhận ra. Những ấn tượng sâu đậm đã hóa thành nỗi nhớ, đôi khi trở thành điểm tựa tinh thần, mà mỗi lần nhìn lại, như chầm chậm mở ra một món quà quý giá, như nhấm nháp của để dành, thấy yêu sống nồng nàn hơn.

Trời lại xối xả mưa. Tiếng mưa gió gào thét ngoài cửa sổ thoáng làm tôi gai gai cảm giác của ngày đi qua đèo Khau Phạ, những cơn mưa từ Xương Điền, từ Mộc Châu, từ Mù Căng Chải… nhập vào cơn mưa đêm Hà Nội, làm lòng tôi trào lên ham muốn được lao ra dưới bầu trời kia, mưa táp rát mặt và gió cứa da lạnh buốt, lạnh buốt. Tai sẽ văng vẳng tiếng Khánh Ly. Em đứng lên gọi mưa vào hạ…

3 giờ sáng rồi. Mai sẽ lại là một ngày mưa.

Nhớ những miền xanh

Nhớ.
Đôi khi, là một cảm giác xao xuyến thật khó hiểu. Như khi nhìn vào màn mưa trắng đất trời ở một góc đường Hà Nội, chợt nhớ đến ngày mưa trên đèo Khau Phạ, trong một ngày đã rất xa xôi, nơi mà những vùng kí ức đã loang dần vào sương, tôi thấy mình dịu lại bất ngờ. Lòng thanh lặng, và nỗi nhớ len lén tỏa hương như trà mộc ngày đông.
Thanh lặng. Nỗi nhớ đôi khi bồng bềnh mênh mang dịu dàng như một làn khói mỏng. Tôi thích những lúc bất chợt thật nhẹ lòng khi thấy một viền mây rực sang nơi cuối trời, cơn mưa bang bạc trên hồ, lá bay nghiêng nghiêng trong nắng, làm tôi mơ màng tưởng như mây núi hoang dại đã về thật gần bên mình giữa Hà Nội chật hẹp này.
Sáng nay HN mưa bay, rồi nắng lên rất dịu. Tôi xem ảnh HG và thấy mình lắng lại.
Nhớ những miền xanh.


Những khoảng nắng hiền mơn man như thế, cỏ xanh mịn màng mời mọc, mình muốn lặng im, lặng im mãi, cho mình tan lẫn vào những thảm xanh ấy.
Nhớ, đã có khoảnh khắc, khoảng xanh bao la dạt dào nắng gió như ngừng lại, tất cả thời gian và không gian ngừng lại, màu xanh sẫm dưới chân người, màu xanh úa vàng bên lưng đồi, màu xanh cháy nắng trên đỉnh núi, màu xanh ngăn ngắt ngô chen đá, màu xanh non mềm cỏ mới, và bầu trời cũng vời vợi xanh. Chết chìm trong màu xanh. Lúc ấy chỉ muốn nằm lại mãi, ngủ một giấc dài, rồi khi mở mắt ra, lại thấy tất cả màu xanh lần nữa hòa vào mình.


Có nơi nào xanh hơn thế chăng
Nơi những đám mây bay quên ngày tháng
Cỏ cây ríu rít tự tình
Núi say men nắng
Người say men gió
Đường chơi vơi bay mãi tới trời
Và những con mắt khói
xanh trong xanh biếc xanh

Pha Long

Sương thanh cánh gió trong ngần

Khi mùa xuân còn chưa phai hết, những buổi sớm Hà Nội dìu dịu, khói toả sương bay, tôi thường nhớ đến ngày qua Pha Long đợt đầu xuân vừa rồi. Vì sao ư? Bởi vì trong kí ức của tôi, Pha Long mờ ảo như sương, dịu dàng như sương, thanh lặng như sương. Pha Long hoá thành sương.

Đó là ngày thứ tư của chuyến đi, chúng tôi rời Mường Khương đi Simacai. Vì ham chơi chợ phiên, lưu luyến với xôi ngũ sắc, với những vạt váy đầy màu sắc và những gương mặt vừa hớn hở nói cười vừa ngon lành húp soàn soạt từng tô phở lớn bên nồi nước dùng nghi ngút khói thơm, hơn mười giờ chúng tôi mới bắt đầu rời khỏi Mường Khương.

Ngày hôm ấy mặt trời ủ ê trong chăn ấm, khiến bầu trời luôn mang một màu xám nhạt, lững thững sương giăng. Tôi qua Pha Long khi mặt trời đã lên đến đỉnh đầu, thế mà tất cả núi đèo vẫn chìm trong màn sương trắng, những đỉnh núi cao và những thung lũng sâu đều mờ lẫn trong sương. Đôi khi tôi cảm thấy sương đặc đến mức có thể xoè từng ngón tay ra nắm lấy, hoặc dùng một ngón tay trỏ xoay một vòng, và sương sẽ gợn lên những vòng tròn như sóng nước. Cũng có lúc sương tan loãng ra cho tôi được thấy những sợi chỉ trắng chập chờn trên những dãy núi xa. Tôi đuổi bắt những sợi chỉ ấy đến lưng trời, nơi sỏi đá cũng phải mềm theo dấu chân đi, những ngôi nhà trình tường màu nâu nồng ấm trầm ngâm trong sương trắng và những cô gái má hồng khúc khích cười tôi.

Đường đi khó hơn tôi tưởng tượng. Có rất nhiều đoạn tôi phải xuống đi bộ, thậm chí đẩy xe giúp bạn tôi - người lái, khi qua những đoạn đường người ta mới chỉ xếp toàn đá hộc làm nền. Đường không có gì đặc biệt thơ mộng, Pha Long trong sương không mang cái vẻ bảng lảng quyến rũ của những con đường rợp cây lá cỏ hoa, sau màn sương vẽ lên những nét mềm kì ảo, nó chỉ có một lớp màu trắng nhờ nhờ ngai ngái buông rất nhẹ mà ám ảnh dai dẳng lên tất cả. Nhưng chính vì thế mà tôi cảm thấy thanh tĩnh vô cùng. Tôi và Q. dừng lại nhiều lần. Ngắm trời, ngắm đất, ngắm mây. Nghe tiếng lục lạc bò từ xa vọng lại. Thời gian dường như ngừng lại. Quá đỗi yên bình. Chúng tôi hỏi nhau: Ở đây, người ta cần gì, muốn gì? Một cuộc sống giản đơn, có đủ áo mặc cơm ăn, chưa có những so sánh để phải lo xa hơn những ước vọng gắn liền với nhu cầu cơ bản của con người. Có lẽ một điều gì đó mơ hồ đã len lén thoảng qua chúng tôi, những kẻ còn đang sống với bao điều phù phiếm trên đời. Cuộc sống bất tận này, bao nhiêu cho đủ, cho vừa?

Cùng lúc ấy trời hửng nắng. Màn sương đặc chưa kịp loãng ra khoe trần làn da hoang dại của núi rừng, nhưng cũng sáng lên đủ để tôi thấy tâm hồn mình được kích thích châm ngòi phát nổ. Tôi và Q. lao đi với khăn đỏ buộc trên đầu, cười nghiêng ngả với sự tích phóng tác về loài sếu Pha Long đầu đỏ, và hí hửng cười tít mắt với các cô gái nhìn theo chúng tôi đăm đắm cười duyên.

Tôi nhớ những nụ cười ngường ngượng trong veo hồn hậu ấy, rất nhiều.

Tôi nghĩ mình có duyên với Pha Long. Đường xóc làm can rượu chúng tôi mua ở Mường Khương rơi xuống đất. Can vỡ, rượu chan hoà với đất, thơm nồng lưu luyến. Tôi rất thích mùi rượu ngô ấy, cứ tiếc mãi vì sau đấy chẳng mua được rượu ngon như thế, nhưng lại rất vui khi nhớ đến chuyện đó.

“Rượu ngon phải có bạn hiền…” Cứ như thể tôi đã cùng đối ẩm với con đèo ấy. Cứ như thể chúng tôi đã thành tri kỷ, chia sẻ với nhau từng giọt men tình.

Tôi nhớ Pha Long như nhớ đến những khoảng lặng dịu êm nhất. Ở nơi ấy tôi đã chạm đến đáy lòng mình, đã chạm vào tâm hồn bạn, vào thiên nhiên và đời sống vùng núi ấy một cách giản dị, thanh bình. Hà Nội càng ngập đầy trong những rối ren, tôi càng nhớ cái cảm giác trong lành mềm mại ấy.

Pha Long, hẹn Người chén rượu với mùa sương.

Ô Quy Hồ

Dưới mặt trời ngồi hát hôn mê

Không biết từ bao giờ cái tên Ô Quy Hồ với tôi đã trở nên thân thương đến lạ. Giữa những ngày cuối tháng tư oi nồng, mặt trời đầu hạ chói chang như bức tử ham muốn đội nắng đi chơi, tôi nhớ da diết cái cảm giác giữa trưa nằm ươn người trên Ô Quy Hồ, cho nắng trải mật lên thân, cho gió hôn rối rít, nhấn chìm cơ thể dưới nền trời xanh lồng lộng, ngơ ngẩn tìm những vệt mây trắng lải rải rong chơi, và nghêu ngao hát mãi.

Ô Quy Hồ có sức hấp dẫn kì lạ với những kẻ yêu Tây Bắc. Tôi chẳng phải ngoại lệ. Đôi lúc đứng giữa Hà Nội tôi thèm đến điên cuồng được lao mình lên dải lụa vắt vẻo trên lưng dãy Hoàng Liên ấy. Nỗi nhớ ấy có khi là một cảm giác bay bổng thật dễ chịu, khi toàn thân tôi bất chợt rung lên cảm giác của những lần căng hết lồng ngực hít đầy men gió, phấn khích gào lên trước những dải núi xanh cháy rực nắng và mây xếp tầng lộng lẫy như những vỏ trai khổng lồ giữa một trời xanh ngắt mênh mông, và cũng có khi là một nỗi phiền não mệt nhoài bởi muốn đi mà chẳng thể đi, ngậm ngùi giữa Hà Nội bề bộn chán chường.

Nhớ lại lần đầu tiên qua Ô Quy Hồ, cũng là lần đầu tiên tôi lên Tây Bắc, và kể từ đó lòng khôn nguôi nhớ về.
Ngày ấy, tôi thậm chí không biết đến sự tồn tại của con đèo huyền thoại này. Với bản đồ du lịch trong tay, từ Mù Cang Chải, tôi vẽ trong đầu một đường vòng lên Sapa và thuyết phục bạn đồng hành phá lịch trình định sẵn, tiếp tục đi lên phía Bắc, hoàn toàn không hay biết về con đường phía trước. Vì thế mà Ô Quy Hồ đã nuốt chửng chúng tôi. Tôi đã tan ra dưới sức mạnh kì vĩ của nó. Con đường dẫn đến thiên đàng. Lần đầu tiên tôi đã bay giữa những màn sương dày vô tận, đã căng từng nhịp thở khi lần mò giữa những đám mây xám cuồn cuộn sà xuống bao phủ núi đèo, đã nức nở đến vỡ cả tim khi từ trên cao nhìn xuống con đường phía dưới chập chờn ẩn hiện giữa những tầng mây trắng, mềm mại uốn lượn như sợi chỉ trắng bàn tay khéo léo nào đã thêu lên màu áo xanh miên man trùng điệp. Và từ những dãy núi xa mặt trời soi ửng những viền mi vàng dịu ngọt. Ngày ấy, một ngày đầu tháng năm trong xanh, cả ngã ba Bình Lư lẫn Sapa đều vàng ruộm nắng, riêng đỉnh đèo Ô Quy Hồ đẫm mình sương.

Ô Quy Hồ có ngàn vẻ đẹp. Tôi nghĩ vậy. Mỗi lần đi qua tôi lại thấy nó mang một vẻ đẹp mới mẻ, riêng biệt, lạ lùng. Và mỗi lần lại yêu theo một cách khác nhau. Tôi đã muốn khép hai hàng mi, trèo xuống một mỏm đá, đứng chơi vơi giữa màn sương trắng mịt mùng, gió táp rát mặt, vò tóc rối đẫm những hạt sương li ti, tìm một vạt nắng hiền, một trảng cỏ xanh non hé lộ sau những bước chuyển vần vũ của mây mù. Trong thinh lặng, tôi chờ nghe mình cất tiếng hát khẽ khẽ đôi câu rời rạc một cách vô thức. Khi ấy, tôi lại nhớ mùa đông Hà Nội, dịu lại mình trong lạnh buốt hoang liêu.

Ngày chưa đặt chân lên Tây Bắc, chưa say những con đường đất đỏ, chưa điên theo những đỉnh núi xanh cao ngạo với trời, tôi còn chưa mê nắng như vậy. Tôi vốn chỉ thích ôm ấp những ngày đông giá không gian tịch lặng dưới những lớp sương mỏng mảnh, trời đượm xám u hoài, gió mùa cắt ngọt da thịt với những hàng cây bàng bạc vàng phai mà thầm ghét những ngày nắng chói gắt. Nhưng khi lao lên đường, tôi cuồng lên khi núi đèo ngập nắng. Cả đất trời rực sáng. Nắng ươm vàng trên từng cành cây ngọn cỏ. Nắng nhảy múa tưng bừng trên từng sườn núi lưng đèo, rọi xuống đáy thung lũng, làm tất cả thiên nhiên nồng lên nhựa sống dạt dào, ngàn vạn màu xanh mơn mởn rực rỡ tươi vui. Gần đỉnh đèo Ô Quy Hồ có một khúc tuyệt đẹp để dừng nghỉ. Từ nơi ấy có thể phóng tầm mắt ra xa mãi tới sâu hút chân trời, có thể ôm trọn toàn bộ núi rừng thung lũng xanh hoang dại cùng những con đường như lụa trời thả xuống níu khách thiên di. Tôi rất thích nằm ở đó, nghe nắng gió nồng nhiệt hôn mình, và mê mải hát quên đời.
Mặt trời như trái cây tuyệt vọng
Rơi trong đêm rơi trong đời nàng
Và từ đó có em thì thầm
Lời quạnh hiu suốt con đường tình.
Tiếng hát tan giữa muôn trùng. Tôi tự do. Tôi bay theo gió lên trời, thả trôi theo những áng mây lơ đãng, cười vang như nắng. Tôi phồng căng trong niềm yêu sống mãnh liệt, yêu cháy bỏng, rạo rực, thiết tha.

Có một lần tôi may mắn được thấy biển mây Ô Quy Hồ. Một cảnh tượng trong đời chẳng mấy kẻ mình đầy bụi thành thị như tôi có thể quên. Mây dầy xốp mịn màng tạo thành một lớp bọt kem cappuchino khổng lồ - dĩ nhiên là không rắc sôcôla lên trên và không có những hạt bong bóng vỡ li ti, một màu trắng thuần khiết tinh khôi mênh mang trên nền trời xanh ngắt đến vô cùng. Màu trắng ấy khiến tâm hồn người ta như được thanh tẩy, trở nên trong suốt nhẹ nhàng, tựa như đã lao mình vào lớp bông trắng vĩ đại kia, kì cọ bằng sạch lớp bụi trần, gột rửa mọi ưu phiền toan tính, rồi bay lên ngắm nắng chan hoà.
Đến khi mây tan theo gió, những dải lụa trắng uốn éo dưới những lưng đèo xa lại mê đắm dần hiện ra, như bờ vai nõn nà thấp thoáng sau lần áo mỏng, làm lòng xuân lữ khách xao xuyến không yên.
Trời buông gió và mây về ngang bên lưng đèo…
Thấy cuộc sống tươi đẹp vô ngần.

Vì thế mà cứ mãi thích trải lòng cùng mây gió, ôm lấy Ô Quy Hồ, dưới mặt trời ngồi hát hôn mê…